Buro Fludo voor tekst en muziek


De filosofische schuurkalender

Juli 2018

21

Stel u nu verder voor, als ge wilt, dat de steen, terwijl hij voortgaat zich te bewegen, denkt en weet dat hij zich zoveel mogelijk inspant zijn beweging voort te zetten. Dan zal deze steen, aangezien hij zich alleen van dit pogen bewust is en daarin volstrekt niet onverschillig, toch zeker denken dat hij volkomen vrij is en om geen andere reden in zijn beweging volhardt dan omdat hij dat wil! Welnu, dit is dan die befaamde menselijke vrijheid, waarop allen zich beroemen, en die alleen hierin bestaat dat de mensen zich van hun begeerte bewust zijn, terwijl ze de oorzaken waardoor ze gedetermineerd worden niet kennen.

—Baruch de Spinoza (1632–1677), briefwisseling

Als de mens zijn geest door de rede laat leiden, heeft zij direct toegang tot onvertroebelde kennis in haar eeuwige en noodzakelijke samenhang. Ze begrijpt de dingen adequaat en daardoor snapt ze ze in hun wetmatige noodzakelijkheid. En als men iets als noodzakelijk ziet, zal men het, met dat inzicht, ook aanvaarden, en aanvaarden is voor Spinoza hetzelfde als willen. Onbetwijfelbare kennis is niet ongewenst, wij staan daar vrij en zelfbepaald tegenover. Een mens die zijn begeerte volgt, die denkt dat hij vrij is, omdat hij kan doen wat hij wil, leeft in een illusie. De enige manier om echt vrij te zijn is noodzakelijke kennis te aanvaarden, zodat we het niet passief ondergaan, maar er vrij en autonoom tegenover kunnen staan.


© 2003–2018 Buro Fludo